Çocuklukta Başarılar mı, Çaban mı Konuşulmalı?

Çocuklar, başarılar veya başarısızlıklar değil, çabalarıyla değerlendirilmelidir. Çocuklar, yaptıklarıyla kimliklerini büyütürler. “Senden daha iyiler var” ifadesini duyan bir çocuk, “Ben yeterince iyi değilim” algısını oluşturabilir. Bu durum, çocuk yetişkin olduğunda kendini aşağılanmış hissetmesine sebep olabilir. Sağlıklı özdeğer, “Senden daha iyiler olabilir ama bu senin değerini etkilemez” şeklinde vurgulanmalıdır. Değer sabitken, performans değişken bir kavramdır. Çocuklar, yapabileceklerinin sınırlarını keşfedebilmelidir. Başarı, bir sonuçtur ancak çocuklar sadece sonuçlarla ödüllendirildiklerinde veya cezalandırıldıklarında, çabaları ve emekleri göz ardı edilebilir. Bu durumda, hayatta başarı odaklı bir tutum benimsenir ki bu da ileride potansiyelin altında bir yaşam sürmeye yol açabilir.

Sahip Olduklarınız Kimliğinizi Belirler

Sahip olunanlar kimliği belirlerken, sahip olunamayanlar eksiklik olarak algılanabilir. Bu nedenle insanlar sürekli kendilerini kanıtlamak ve üretmek isterler. Psikolog Carl Rogers, bunu “koşullu değer” olarak tanımlar. Değer ve sevilme kavramları, belirli şartlara bağlandığında içsel bir anlaşma oluşur. Başarı arttıkça, korkular da artabilir ve insanlar kendilerini küçük görmeye başlayabilirler.

Başarı Odaklı Zihin ve Korkular

Başarı odaklı zihin, sürekli olarak kendini kanıtlama ve iyi görünme baskısı hisseder. Yeni alanlara girmekten kaçınır ve risk almaz çünkü başarısızlık, onun için bir kimlik tehdidi olarak algılanır. Ancak gerçek özdeğer, acemilik dönemlerinde kendine güvenmeyi ve hatalardan ders çıkarmayı gerektirir. Özdeğer, performansın değişebilir olduğunu ancak insanın değerinin sabit olduğunu kabul etmeyi içerir.

Sonuç ve Kimlik Arasındaki İlişki

Sonuçlara odaklanmak yerine sürece odaklanan insanlar, değeri sonuçlara bağlamazlar ve sonuçları geri bildirim olarak değerlendirirler. Bu sayede başarı ya da başarısızlık kimliklerini belirlemez. Önemli olan, bulunduğu noktayı kabul edebilmektir ve kendini sürekli geliştirmeye odaklanmaktır.